Omwille van de vrede

n.a.v. Jesaja 32:17

En de vrucht van de gerechtigheid zal vrede zijn,
de uitwerking van de gerechtigheid rust en veiligheid tot in eeuwigheid.

'Om de lieve vredes wil', zo werd bij ons thuis nog wel eens geroepen. Dan werd er getracht de vrede thuis te bewaren, de gemoederen te sussen en door te gaan alsof er niets aan de hand was. Herkent u dat? Dat wij als mensen vaak alles in het werk zetten om een bepaalde rust te bewaren, om mensen niet voor het hoofd te stoten, zodat we voornamelijk zelf zo rustig en ongestoord mogelijk ons leventje op onze manier kunnen verder leven?

'Om de lieve vredes wil' houden we onze mond, sluiten we onze ogen, en laten we de dingen zijn zoals ze zijn of gaan zoals ze gaan. Dat gebeurt niet alleen thuis in gezinnen, het gebeurt net zo goed in de maatschappij, in de politiek en niet in het minst in de kerk. We zijn op zoek naar compromissen, we willen het iedereen zoveel mogelijk naar de zin maken. Als niemand klaagt, dan is er 'vrede'. Wie vraagt er nog naar de waarheid? - Werken wij niet liever aan ons eigen welzijn, aan de afwezigheid van obstakels op onze weg? Houden we daarom niet het liefst zoveel mogelijk mensen te vriend? Wie vraagt er nog naar gerechtigheid? - Wij strijden liever voor onze eigen vrijheid en rechten, dan te vechten voor de vrijheid en rechten van anderen.

'Om de lieve vredes wil' wordt er ook veel onrecht in de wereldpolitiek geduld, ook - misschien wel met name - rondom het land Israel. De wereldmachten zijn op zoek naar een compromis, waar iedereen het mee eens kan zijn. Wie maakt zich nog zorgen over de waarheid - de waarheid dat Israël het volk van God is? Wie vraagt nog naar het recht - naar de rechtmatig eigenaar van het land Israel?


Jezus waarschuwt ons, niet zomaar in elke 'vrede' te geloven. Maar telkens weer lijkt 'vrede' het toverwoord te zijn waarvoor we alle strijdt naar waarheid en gerechtigheid laten varen. Maar vrede is meer dan de afwezigheid van oorlog; vrede is meer dan de vrijheid te doen en laten wat je wil. Echte vrede ontstaat pas daar, waar gerechtigheid heerst (Jes. 32:17). Deze gerechtigheid, is Gods gerechtigheid. Dat is een gerechtigheid die in deze wereld niet op veel support kan rekenen. Vrede betekent geen vrijheid, maar gebondenheid aan Gods woord. Vrede betekent niet de afwezigheid van oorlog, maar het oordeel van God over onze ongerechtigheid.

Gods gerechtigheid - daar kan je je als mens aan onderwerpen, anders zal God je eraan onderwerpen. Als geen andere profeet laat Jesaja zien, dat deze gerechtigheid het oordeel omvat. Het omvat het oordeel van God over Jeruzalem en de inwoners van Israel (Jes. 1:24-26), over haar buurvolken (Jes. 13-23) en uiteindelijk over de hele wereld (Jes. 24:1-6). Het boek Jesaja ziet uit op de komst van het vrederijk. Telkens lezen we enkele verzen over die heilstijd (beginnend bij Jes. 2). Tenslotte eindigt het boek door ons dat vrederijk te tonen (Jes. 66). Met dat doel op het oog, moet het boek beginnen met het oordeel, dat de wereld zal reinigen van alle ongerechtigheid. Vrede is niet de afwezigheid van oorlog, maar de afwezigheid van alle ongerechtigheid. Daarvoor is soms strijd en oorlog nodig, om het recht te laten geschieden. We kunnen bijvoorbeeld denken aan Gideon, die 'met vrede' naar de stad komt. Hij vernietigt vervolgens de stad en doodt alle inwoners. Toch komt hij 'met vrede', omdat hij 'gerechtigheid' doet. (Richt. 8:9, 17). Jesaja 66 eindigt door ons het beeld van het vrederijk voor ogen te schilderen. Maar het is een vrederijk temidden van het oordeel dat heeft plaatsgevonden. Rondom de stad ligt, zichtbaar voor het oog van een ieder, de lichamen van hen die God niet navolgden. Dat is het beeld waar Jesaja mee afsluit. Gods recht zal oordeel brengen - maar pas dan zal er ook werkelijk vrede zijn.

De vrede die God op het oog heeft, is een vrede die verder reikt dan oppervlakkige orde en rust. Het is niet onze vrede, het is Gods vrede. Het is een vrede die niet gelijkstaat aan vrijheid, en niet de tegenpool van oorlog vormt. Het is een vrede die gelijk staat aan gerechtigheid en de tegenpool van het kwaad vormt. Zoals licht tegenover de duisternis staat, zo staat de vrede tegenover het kwaad (Jes. 45:7).

Deze vrede heeft de mens dan ook iets te bieden, ook u. God legt ons zijn wetten niet op om ons als mens te beperken, maar om ons leven tot bloei te laten komen. De ongerechtigheid is een destructieve kracht, die alles in de wereld, maar ook in ons leven verwoest. Zijn vrede geeft rust en veiligheid aan ons leven. Een rust waar we in deze chaotische wereld soms zo naar kunnen verlangen (vgl. ook Jes. 57:20 - het tegenovergestelde van Gods rust wordt uitgebeeld met het beeld van een onstuimige zee). Het is de vrede van Christus, die ons verstand te boven gaat.

Wanneer Jesaja getuigt van het oordeel, getuigt hij ook van degene die het oordeel voor ons heeft willen dragen: De straf die ons de vrede aanbrengt, was op Hem (Jes. 53). Daarom wordt Hij ook genoemd de 'Vredevorst' (Jes. 9:5). Maar vanaf het beginne is deze Vredevorst ook de vorst van gerechtigheid geweest. We zien dat al zo prachtig getekend in de geschiedenis van Abraham, die tienden bracht aan Melchizedek, de koning van Salem. De naam Melchizekedek betekent: 'Koning der gerechtigheid'. Deze koning der gerechtigheid is de Koning van de vrede (Gen. 14:18 en Hebr. 7:2). Wanneer Hij zijn Geest zal uitgieten (Jes. 32:15) dan zal de gerechtigheid van God waar vers 17 over spreekt niet langer enkel vernietigend werken. Door Zijn Geest wordt Gods wet weer in ons hart geschreven en zal de gerechtigheid van God weer heersen. Op zijn volledige heerschappij zien we uit, want Zijn vrede zal geen einde kennen (Jes. 9:6).  

Deze maand is het 40 jaar geleden dat Jeruzalem herenigd is. Het is het herdenken waard. Niet om ons, maar omdat het ons moet wijzen op de 'Heilige van Israel' - de naam die Jesaja zo graag gebruikt voor God. Omdat het ons moet herinneren aan zijn beloften, aan zijn recht: dat Jerzualem eens weer een stad van vrede zal zijn. Naar het recht, Gods recht, behoort het land Israel de joden toe. Wanneer dat recht geschieden zal, zal het vrucht dragen. Dat gebeurt niet van de een op de andere dag. Een vrucht heeft tijd nodig om te kunnen groeien. Maar als Gods recht geschiedt, zal Jeruzalem zijn naam weer met trots kunnen dragen: het zal een stad van vrede zijn. Uit deze stad zal de 'vredesthora' uitgaan: De Thora, de wet van God, is het recht dat vrede zal brengen voor de hele wereld (Jes. 2:2-3). Psalm 85 zegt het zo mooi, dan zullen 'de gerechtigheid en vrede elkaar kussen'.

Ilonka Terlouw, Israel Aktueel, Mei 2007