God stijdt voor ons in de stilte - Ex 14 (B)

God strijdt voor ons in de stilte
Exodus 14:5-18
Mattëus 26:62-63a

    'De Heer zal voor u strijden 
    en gij zult stil zijn.' (Ex. 14:14)


1. Vrij zijn
Je bent vrij
- zo las ik laatst -
Je bent vrij om de allerbeste te worden,
als slaaf van je eerzucht.
Je bent vrij om jezelf omhoog te werken, zelfs ten koste van anderen,
als slaaf van je egoisme.
Je bent vrij om te pakken wat je pakken kunt,
als slaaf van je hebzucht.
Je bent vrij om je niks van anderen aan te trekken,
als slaaf van je onverschilligheid.

We zijn allemaal erg gesteld op onze vrijheid
- maar je ziet zo wel: vrijheid is maar een relatief begrip.

Je bent vrij om naar bed te gaan met wie je wilt,
als slaaf van je onverzadigbaarheid.
Je bent vrij om je aan iedereen aan te passen,
als slaaf van je onzekerheid.
Je bent vrij om chagereinig te zijn,
als slaaf van je frustraties.
Je bent vrij om zelf te bepalen wat waar is,
Als slaaf van je leugens.

Hoe vrij zijn we eigenlijk? Er zit een diep verlangen in ons om vrij te zijn. Maar wie van u hier kan volmondig zeggen: ik voel me vrij! Ik ben vrij en daar leef ik elke dag weer uit!

2. Vragen en twijfel
Wij zijn hier vanochtend bijeen gekomen in de naam van Jezus Christus. Waarom? Omdat we belijden dat in het bloed van Christus een diepe, wáre vrijheid verborgen ligt.

Toch vraag ik me soms af: hoe zit het nou precies met die vrijheid die God geeft? In de praktijk van je leven, zie je soms zo weinig van die beloofde vrijheid terug. We zijn gebonden door het leven en door onszelf. De dagen verliezen hun glans. Het christenleven is niet alleen maar vrijheid en blijheid.

Ik denk dat we dat allemaal wel herkennen, dat ook als je Christus kent en als je Zijn naam belijdt, je leven niet plots over rozen gaat. En we weten soms niet zo goed hoe we daar mee om moeten gaan. Want ergens verwacht je toch, dat als je God kent, dat je leven makkelijker zal zijn dan daarvoor. Je dacht vrijheid te hebben gevonden bij God - maar niets blijkt minder waar!

De Israëlieten zaten met hetzelfde probleem. Ze zijn zojuist door God bevrijd uit Egypte, maar nog nooit hebben ze zich meer gevangen gevoeld. Aan de ene kant is het water van de rietzee, aan de andere kant komt Farao op hun af!

Zo zit Farao ons allemaal op de hielen! Als kinderen van God zijn we wel vrij, maar die vrijheid wordt van alle kanten bedreigd. De druk van het leven, je baas die je overuren laat werken, verwachtingen van mensen dat je succesvol bent, verwachtingen van je zelf, je opvoeding, pijn. De Egyptenaren komen van alle kanten op je af.

Maar als je in het nauw zit, wil God bevrijding geven.
Daar bij de Rietzee leren we, dat God opnieuw voor ons zal strijden.

3. God niet begrijpen
Dat is wel het juiste woord overigens, 'leren'. Bij de Rietzee 'leren' we dat God voor ons zal strijden. Door de situatie waarin we verkeren, hebben we soms maar heel weinig vertrouwen in God.

Wat moet dat de Israëlieten zijn tegen gevallen! Ze trekken vol trots en met alle mogelijke rijkdom uit Egypte. Nog geen dag later zitten helemaal in het nauw. In de verte zien ze het water van de rietzee al. Dat voorspelt niet veel goeds! Nog niet zo lang geleden had Farao alle jongetjes in het water van de Nijl verdronken. En precies die Farao komt hen van de andere kant tegemoet! Ze begrijpen niets van God. Waarom heeft Hij hen in deze ellende verzeild laten raken? Waarom heeft Hij hen niet rechtstreeks naar Kanaän geleid?

God kan ons soms zo'n vreemde route laten nemen in ons leven! Je begrijpt er soms niets van. Dat kan je soms zo boos maken op God! Had God het niet anders kunnen regelen?
- Het is natuurlijk te makkelijk om te zeggen: Had God het niet 'anders' kunnen doen? Want wij weten helemaal niet wat het alternatief was geweest.

Voor de Israëlieten was de korte route, namelijk een veel zwaardere weg geweest. God wist dat de Israëlieten op die weg de Filistijnen zouden ontmoeten. Uit angst zouden ze terugvluchten naar Egypte. En God wilde hen juist uit Egypte bevrijden. Daarom leidt hij hen naar de rietzee toe. Die omweg van God is geen straf. Het is een beschermend en reddend ingrijpen van God.

Gód weet wel wat Hij doet, alleen wij weten het niet altijd.

En dat hoeft ook niet. Wij kunnen in elke situatie op God rekenen, dus het maakt ook niet uit waar God je brengt. Omdat Gód voor je strijdt, kun je elke situatie in het leven aan. Oók als je in een situatie zit met aan de ene kant de zee en aan de andere kant het leger van Farao. Als je klem zit in het leven. Als links gaan geen optie is en rechts gaan evenmins. Juist dan kun je erop rekenen dat God voor je zal strijden.

Roep het maar uit tot de HEER, zoals de Israëlieten deden. Gods bevrijding eindigt niet bij het bloed dat je zonden vergeeft. God heeft ook alle machten en krachten aan het kruis genageld.

4. Gods strijd aan het kruis
Dit Bijbelverhaal laat ons zo mooi zien wat Jezus aan het kruis voor ons deed. Het kruis van Jezus bevrijdt ons tweevoudig: eerst uit Egypte, dan bij de Rietzee.

God bevrijdde de Israëlieten eerst uit de slavernij uit Egypte. Het bloed van het lammetje werd aan de deurposten in Egypte gesmeerd. De doodsengel van God ging aan hun huizen voorbij. Zo gaf Christus zijn bloed voor ons aan het kruis. God bevrijdde ons daarmee uit de slavernij van de zonde. Niet wij hoefden te sterven, maar Jezus stierf in onze plaats.

Zodra God je bevrijdt van de zonde, mag je direct het nieuwe leven tegemoet gaan. De Israëlieten vertrokken in allerhaast uit Egypte, het was nog nacht. Een dag lang kunnen ze ongestoord verder reizen. Daarna haalt Farao hen al in. God houdt de Egyptenaren die nacht op afstand. Hij strijdt met dit kwade volk.

En dan - hoe kan het ook anders -  in de vroege ochtend, op de dérde dag, maakt God er definitief een einde aan. God spleet God de rietzee. Farao en alle Egyptenaren sterven. En de Israëlieten? Die trokken het nieuwe leven bevrijd tegemoet. De parallel is duidelijk: Het is op dérde dag, vroeg in de ochtend, dat Christus opstond op uit de dood. Het kwaad en de dood moesten definitief het onderspit delven. God bevrijdt ons daarmee van alle dwang en slavernij, van Farao, van alle Egyptenaren. We mogen mét Christus opstaan en een nieuw leven tegemoet gaan.

Het bloed van het lam bevrijdde ons van het oordeel van God. Dat is het eerste moment van bevrijding. De doortocht bij de zee is het beeld van de opstanding van Christus. God bevrijdt ons van onze Egyptenaren, van alles wat ons gevangen kan houden. Dat is het tweede moment van bevrijding.

Nee, God doet geen half werk. God wil dat de vrijheid die Hij ons geeft, die we krijgen door het bloed van het Lam, ook zichtbaar wordt in ons dagelijks leven. Wij hoeven niet te leven als slaven van Farao of van wat dan ook. Het opstandingsleven mag ons leven worden. Wij mogen dwars door de Rietzee heen een nieuw leven tegemoet trekken.

Wees niet bang, zegt God - Jesaja 41 -  want ik zal je vrijkopen,
ik heb je bij je naam geroepen, je bent van mij!
Moet je door het water gaan - ik ben bij je;
of door rivieren - je wordt niet meegesleurd.
Moet je door het vuur gaan - het zal je niet verteren,
de vlammen zullen je niet verschroeien.

God bevrijdde de Israëlieten uit de handen van de Egyptenaren,
Hij bevrijdde Daniël uit de leeuwenkuil,
Hij bevrijdde Christus uit de dood.
En zal jou bevrijden uit alles wat je maar gebonden houdt.

5. Skepzis
Ik weet niet of u dat herkent, maar soms hoor ik in mijzelf zo'n wantrouwend stemmetje. Jaja, God zal voor je strijden... Nou, toen in het Oude Testament deed God nog grote wonderen. Voor de Israëlieten waren de Egyptenaren inderdaad werkelijk geen probleem. Maar God lost alle problemen in mijn leven echt niet zo makkelijk op.

Nou in mijn leven ook niet, dus ik heb daar de afgelopen weken nog eens hard over nagedacht. Ik moest denken aan dat grapje over een enthousiaste gelovige en de skeptische vrouw die naast hem zat in de trein. Misschien kent u hem wel.

De jonge gelovige zit in de trein ijverig in zijn Bijbeltje te lezen: 'Halleluja', 'Halleluja'!
De vrouw naast hem kijkt hem wat geirriteerd aan. De jongen kan z'n mond niet houden: 'Geweldig! God spleet de rietzee en de Israëlieten konden zo tussen de hoge muren van het water door de zee trekken. Halleluja!'
'Nou', zegt de vrouw skeptisch, 'weet je, wetenschappelijk onderzoek heeft inmiddels uitgewezen dat als de oostenwind op die zee stond, de zee niet meer voorstelde dan een laagje water van 20 centimeter. Daar kan je zelfs doorheen waden.'
De jongen kijkt wat teleurgesteld, pakt snel zijn Bijbeltje weer op en leest stilletjes verder. 'Halleluja, halleluja, prijst God!' - roept de jongen plots opnieuw. 'Wat nu weer?', reageert de vrouw. 'Halleluja! Ik lees hier net dat God het hele leger van farao liet omkomen in de Rietzee.... en dat in maar 20 centimeter water!'

Wat ik ermee wil zeggen is dit. Ik ben ervan overtuigd dat God nog steeds wonderen doet, kan ingrijpen in ons leven en dat ook doet. Maar als u twijfelt of skeptisch bent, zou ik zeggen: wees gerust skeptisch. Onze skepsiz kan Gods kracht toch niet kleiner maken. Zijn wonderen worden er alleen maar groter op. God kan uw twijfel wel aan. Confronteer Hem er maar mee. Pas alleen wel op, zou ik zeggen: voor je het weet, krijg je zomaar antwoord en zie je, dat hoe je alles ook wendt of keert in je leven, je zult moeten erkennen dat er een God is die in je leven aan het werk is.

Niet altijd werkt Hij op dezelfde manier als in het Oude Testament. Maar de belofte staat, dat Hij alles, alles in uw leven zal Hij mee laten werken ten goede.

God strijdt, óók voor u.

6. Zien op God
En u?
U mag eenvoudig stil zijn.

Nou denk ik, dat het daar bij de Rietzee destijds allerminst stil was.
Stil zijn is zo makkelijk niet, als je half Eypte op je af ziet komen!

Maar dat brengt ons direct bij de kern van de zaak. Daar ligt de crux: de Israëlieten kijken naar de Egyptenaren en naar Farao. Dat was de Farao die hen onderdrukte, die alle jongetjes ombracht in de Nijl, en die er niet voor zal terugdeinzen het hele volk om te brengen in de Rietzee.

Maar God is er ook nog. Waarom richten ze hun blik niet op God? De God die Farao tot tienmaal met plagen toe sloeg. God liet in Genesis al zien dat Hij de wateren kan scheiden.

Waar kijk je naar, als je in het nauw zit?
Richt je dan je blik op Farao? Op dat wat je benauwt?
Of richt je dan je blik op God?

Opnieuw: God doet geen half werk. Hij bevrijdt je uit Egypte en neemt je aan als zijn kind op grond van het bloed van Jezus. Daar wees het bloed aan de deurposten in Egypte al op. Maar dan wil Hij u ook elke dag weer bevrijden wanneer je in moeilijke situaties terecht komt.

Zie op God! Dat maakt alles anders. Als je vertrouwt op God, dan zit je 'wel in de druk maar nooit in het nauw, dan zit je soms om raad verlegen maar ben je nooit radeloos, vervolgd maar niet verlaten, ter aarde geworpen maar niet verloren.' (naar 2 Kor. 4:8-9)

Dat Gods-vertrouwen, zien op God - dat is wat stil-zijn is.

7. Stil zijn
Stil zijn is dus niet hetzelfde als moedeloosheid. God strijdt voor je. God heeft zijn kracht keer op keer in de geschiedenis bewezen. Dat maakt niet moedeloos, maar geeft moed en maakt je stil van ontzag.

Stil zijn is ook niet achter over zitten en niets doen. Stil zijn is een actief vertrouwen op God, waardoor je niet bij de pakken neerzit, maar doorgaat, net als de Israëlieten dwars door de rietzee heen op weg naar het beloofde land.

Stil zijn is allerminst hetzelfde als zwijgen. Nee, God heeft gesproken dat Hij zal strijden. En die woorden weergalmen oorverdovend door in de stilte. Dat is precies wanneer stilte betekenis vol wordt. Wanneer mensen met elkaar hebben gesproken. Als je een diepgaand gesprek hebt, en dan valt er stilte... dan zegt die stilte soms meer dan woorden kunnen zeggen.

Die stilte wordt hier bedoeld. De Israëlieten hebben gebeden tot God en God heeft gesproken. Dáárom is die stilte veelzeggend. Een dichter zei het eens zo: 'De stilte is een tweestemmig lied.' 'De stilte is een tweestemmig lied, waarin God en de mens elkaar raken.'

Dát is stilte.

Het wil dus niet zeggen we nu als christenen ons maar gedwee alles moeten laten ondergaan. We maken wel andere keuzes. Waarom zou je zelf strijden en je alle kracht laten ontnemen? Laat Gods Geest maar waaien in je leven, en laat Hem zich maar bemoeien met je hart en je leven. Waar God en mens elkaar raken, wordt alles anders - ook jijzelf. Gods bevrijding reikt dieper dan de omstandigheden, het raakt onszelf, het zet ons in vrijheid.

Ik weet het, soms snappen mensen om je heen niets van deze houding. Maar stil zijn is geen zwakte bod, stil-zijn geeft ruimte in je leven om je te richten op alles wat werkelijk telt: andere mensen te helpen, te dienen, te luisteren, te genieten, dankbaar zijn. We zijn op weg naar het beloofde land.

8. Stille zaterdag
Maar als je niet meer kan?
Wat als er geen droog pad door de rietzee lijkt te komen?
Wat nou als je al zo lang gevangen zit in je eigen gevoelens van angst of onzekerheid? Wat nou als ziekte het wint van mensen die je dierbaar zijn?

Moet je dan maar stil zijn?
Moet je dan maar vertrouwen?
Waar is God dan?
Want dan, dan blijft het van Gods kant soms zo stil.

Ja - Soms blijft het van Gods kant heel stil.
Maar ook nu geldt: God strijdt in die stilte wel voor ons.

Toen Jezus berecht en veroordeeld werd deed hij zijn mond niet open. Hij stierf aan het kruis en nog nooit was het zo stil in de wereld, als de dag dat God dood was.

Nog nooit was het zo stil als op stille zaterdag.
En nog nooit was de strijd van God voor ons zo groot.

Elke stilte in ons leven is betekenisvol, niet omdat we zwijgen. Niet omdat we geen antwoorden weten en ons verloren voelen in de wereld. Maar omdat God gesproken heeft. God zei: Er zij licht. Zo sprak Hij in Genesis en zo sprak hij op die eerste dag van de week toen Christus opstond uit de dood. En zo zeg ik het u toe, namens God: Er is licht.

Als we nu stil zijn omdat we oog in oog staan met ziekte, met druk, met stress - dan weten wij dat het altijd slechts de stilte van stille zaterdag is. Als we de overwinning nu nog niet zien, dan straks wel. Want Christus onze Heer verrees!
En die waarheid, die waarheid maakt ons inderdaad werkelijk vrij.

9. Gedicht: stilte
Laat me eindigen met het gedicht dat ik al eerder aanhaalde:

Stilte

Zolang er nog ergens iemand bestaat
met wie ik als mens kan spreken
vind ik ook wel een stilte
midden op straat
een stilte die niet kan breken.

Een kostbare stilte van zuiver glas
dat ik zelf
met mijn stem heb geslepen.
Als ik er niet was
en die stem er niet was
had niemand die stilte begrepen.

Maar als Hij er niet was
en Zijn stem was er niet
dan was er van stilte geen sprake.
Alleen maar van zwijgen,
zo hard als graniet
en dat kan je doodeenzaam maken.

Maar de stilte,
dat is een tweestemmig lied,
waarin God en de mens elkaar raken.

(Guillaume van der Graft)

  • Agenda

    eerstvolgende preekbeurten 2015:

    5 april
    Apeldoorn De Fontein

    12 april
    Boskoop De Stek

    19 april
    Baambrugge

    26 april
    Goede Herderkerk Huizen

    3 mei
    Ter Aar

    10 mei
    Vuren

    17 mei
    Bevestigingsdienst Tollebeek

    24 mei (Pinksteren)
    Intrededienst Tollebeek

    31 mei
    Nieuw Vennep

    7 mei
    Tollebeek
    Bevestiging Ambtsdragers

    14 mei
    Tollebeek
    Heilige Avondmaal

    Meer agenda