Doctoraalscriptie

De functie van het gebed van Mozes in Numeri 11:4-35
Klik hier om hier een Word-bestand met de volledige scriptie te openen 

'Waarom doet u uw knecht kwaad?
Waarom vind ik geen genade in uw ogen,
dat u de last van al dit volk op mij legt?
Ben ik zwanger geweest van al dit volk?
Of heb i­k het soms gebaard,
dat u mij zegt:
'Draag het aan je boezem,
zoals een verpleger een zuigeling draagt
naar het land'
- dat u aan hun vaderen gezworen hebt?
Waar vind ik vlees
om al dit volk te geven?
Want ze wenen tot mij
en zeggen:
'Geef ons vlees,
zodat wij het kunnen eten.'
Ik alleen kan niet
al dit volk dragen,
want dat is te zwaar voor mij.
Indien u werkelijk zo wilt handelen ten aanzien van mij,
dood mij dan toch hier en nu!
Indien ik genade vind in uw ogen,
dan hoef ik het kwaad over mij niet te zien.'
Numeri 11:11-15

Inleiding op het thema
In Numeri 11:11-15 spreekt Mozes een opvallend gebed uit. Het gebed maakt deel uit van de perikoop Numeri 11:4-35. Het gebed (vv. 11-15) volgt in deze perikoop op een passage waarin het volk weent om vlees (vv. 4-10). In het gebed lijkt Mozes te zeggen, dat hij zijn rol als volksleider niet langer wil vervullen. Tegenover de Deuteronomistische geschriften die een ideaalbeeld van Mozes als profeet schilderen (vgl. Deut. 18 en Deut. 34:10), lijkt de passage in Numeri 11 Mozes af te schilderen als antiprofeet: en hij wil het volk niet meer leiden én hij verzaakt voorbede te doen voor het volk. Mozes laat het volk aan haar lot over; in zijn gebed is hij vooral gericht op zichzelf en zijn eigen nood. Een nood die in Mozes' ogen zelfs zo groot is, dat hij liever sterft, dan dat hij zijn taak als volksleider nog langer vervult.

Uit het gebed spreekt woede, misschien zelfs wanhoop gezien de doodswens aan het einde van het gebed. Over een dergelijk grote woede bij Mozes lezen we niet vaak in de woestijntradities. Er zijn wel enkele parallellen aan te wijzen, maar in geen van de parallellen is Mozes' gebed zo persoonlijk en emotioneel geladen en negatief van toon. Toch is de setting van Mozes' gebed niet veel anders dan bij andere murmureringsverhalen. Het klagende volk is een situatie zoals Mozes al vaker had meegemaakt. Waarom wordt Mozes hier nu wel tot zulke woede en wanhoop gedreven en in eerdere (of latere) gevallen niet? In de ons overgeleverde oudtestamentische tekst over Mozes' leven, wordt Mozes afgeschilderd als een groot Man Gods die met God spreekt van 'aangezicht tot aangezicht' (Ex. 33), zodat zijn gezicht ervan straalt (Ex. 34). Hoe valt een dergelijke intieme en vriendschappelijke relatie met God te rijmen met het gebed van Mozes in Numeri 11:11-15, waar hij haast als vijand tegenover God staat?

Wanneer we zoeken naar de functie van het gebed van Mozes voor deze perikoop, stelt de tekst van Numeri 11:4-35 ons daarbij voor verschillende problemen. Het precieze verloop van de gebeurtenissen is niet zondermeer duidelijk: Wat is precies de aanleiding tot Gods toorn? Wat is de aanleiding tot Mozes' woede? Wat is de functie en uitwerking van Mozes' gebed? Wat is het verband tussen de passages over de oudsten en die over de kwakkels?

In deze perikoop zijn Mozes' gebed en Gods antwoord geen losstaande gegevens. Juist de directe communicatie met God karakteriseert de positie van Mozes als volksleider. Hoe kan de communicatie tussen Mozes en God in Numeri 11:11-23 verklaard worden? Hoewel Mozes' woorden radicaler en woedender klinken dan die van het volk, lijkt het klagen van Mozes Gods toorn niet op te wekken, terwijl het klagen van het volk Gods toorn wel opwekt. God lijkt niet beledigd of gekrenkt door Mozes' aantijgingen. Ondanks dat Mozes' gebed Gods toorn niet lijkt op te wekken, is Gods reactie niet eenvoudig te duiden. God belooft de geest van Mozes over 70 oudsten te verdelen. Hoe de verdeling van Mozes' geest een antwoord vormt op Mozes' klacht, en hoe dit antwoord ook het probleem van het klagende volk en de voedselvoorziening oplost, is niet zondermeer duidelijk. De exegeten verschillen zelfs van mening of God Mozes helpt of straft. Mozes ontvangt weliswaar hulp in de vorm van de 70 oudsten, anderzijds wordt daartoe wel de zegen van Gods geest die op Mozes rust verminderd.

Het opvallende gebed van Mozes in Numeri 11:11-15 vormt de aanleiding tot deze scriptie en tot het onderzoek naar de functie van dit gebed voor de perikoop Numeri 11:4-35.

 

  • Goede doelen

    'Zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid'
    Matteus 6:33

    Compassion!
    Voor we trouwden, hadden wij al een kind: 5 jaar is hij en hij heet Alejandro. We ontvangen vaak brieven van hem en zijn familie.
    De 'wereld' redden? Kan dat, al die duizenden kinderen? 'JA', zegt Compassion. Hoe dan? Gewoon: een-voor-een.

    Donorregister.nl
    Ben jij al donor?

    De Voedselbank
    Afgelopen keer tijdens de inzamelingsactie: wasmiddel in de Bonus! Yes! De verkoper keek raar op van de hoeveelheid die wij inkochten. Zo leuk is shoppen zelden.